Mantelzorgwoning: een eigen woning in de tuin

Een mantelzorgwoning is een zelfstandige woning die bij een bestaande woning wordt geplaatst, met als doel dat een zorgvrager en mantelzorger dichtbij elkaar kunnen wonen zonder samen onder één dak te hoeven leven. In de praktijk staat de woning meestal in de achtertuin of op het erf, in een prefab uitvoering die volledig los staat van het hoofdgebouw. Andere benamingen die je tegenkomt zijn kangoeroewoning, meergeneratiewoning en dubbele bewoning, juridisch zijn er nuances, maar qua opzet gaat het om hetzelfde idee: twee zelfstandige huishoudens op één perceel.

In Nederland is een mantelzorgwoning sinds 2014 landelijk geregeld via het Besluit omgevingsrecht. Onder voorwaarden mag je zonder omgevingsvergunning een bijbehorend bouwwerk plaatsen dat wordt bewoond vanuit een zorgbehoefte. Die voorwaarden gaan onder meer over afmetingen, de aanwezigheid van een zorgindicatie en de afstand tot het hoofdgebouw. Gemeenten kunnen aanvullende regels hanteren.

De toepassing is breed. Denk aan een ouder met beginnende dementie die dichtbij een kind wil wonen, een kind met een lichamelijke beperking dat zelfstandig wil blijven, of een ouder echtpaar dat anticipeert op toekomstige zorg. Een mantelzorgwoning biedt in al deze gevallen nabijheid zónder het verlies van eigen voordeur en privacy, en kan na afloop van de zorgsituatie flexibel een andere bestemming krijgen.

Wat veel mensen pas later beseffen: deze woning is van zichzelf al volledig levensloopbestendig. Alles ligt gelijkvloers, er zijn geen trappen, de badkamer is drempelloos uitgevoerd en de woning is goed geïsoleerd en gemaakt van onderhoudsvrije materialen. Daardoor is het niet alleen een oplossing voor nu, maar net zo goed een huis waarin je zelf prettig oud kunt worden. Denk je vooral aan jezelf en aan later, in plaats van aan een ouder? Lees dan verder over levensloopbestendig wonen.

De landelijke regeling maakt een mantelzorgwoning in veel gevallen vergunningvrij. Om daarvoor in aanmerking te komen, moet er sprake zijn van een zorgbehoefte die wordt aangetoond met een medische verklaring van een huisarts, een wijkverpleegkundige of een door de gemeente erkende zorgindicatie. De woning moet daarnaast binnen de grenzen van het Besluit omgevingsrecht blijven: maximaal 100 m² gebruiksoppervlak, plaatsing op het achtererf en een bouwhoogte die past binnen de landelijke regels voor bijbehorende bouwwerken.

Valt je project buiten die grenzen, bijvoorbeeld door een ruimer woonoppervlak, plaatsing op het voorerf of afwezigheid van een formele zorgindicatie, dan is een tijdelijke omgevingsvergunning vaak een werkbaar alternatief. Gemeenten verlenen deze meestal voor een periode van tien jaar, eventueel verlengbaar. Na afloop kan de woning blijven staan als bijgebouw, verplaatst worden naar een andere locatie of worden doorverkocht.

Wij ondersteunen je bij het hele traject. Na een eerste intake bekijken wij samen met jou welke route haalbaar is in je gemeente: vergunningvrij, kruimelgeval of tijdelijke vergunning. Waar nodig stellen wij de bouwtekeningen en onderbouwing samen en dienen wij de aanvraag voor je in. Zo weet je vooraf waar je aan toe bent en kom je niet voor verrassingen te staan.