Mantelzorgwoning: een eigen woning in de tuin

Een mantelzorgwoning is een zelfstandige woning die bij een bestaande woning wordt geplaatst, met als doel dat een zorgvrager en mantelzorger dichtbij elkaar kunnen wonen zonder samen onder één dak te hoeven leven. In de praktijk staat de woning meestal in de achtertuin of op het erf, in een prefab uitvoering die volledig los staat van het hoofdgebouw. Andere benamingen die je tegenkomt zijn kangoeroewoning, meergeneratiewoning en dubbele bewoning, juridisch zijn er nuances, maar qua opzet gaat het om hetzelfde idee: twee zelfstandige huishoudens op één perceel.

In Nederland is een mantelzorgwoning sinds 2014 landelijk geregeld via het Besluit omgevingsrecht. Onder voorwaarden mag je zonder omgevingsvergunning een bijbehorend bouwwerk plaatsen dat wordt bewoond vanuit een zorgbehoefte. Die voorwaarden gaan onder meer over afmetingen, de aanwezigheid van een zorgindicatie en de afstand tot het hoofdgebouw. Gemeenten kunnen aanvullende regels hanteren.

De toepassing is breed. Denk aan een ouder met beginnende dementie die dichtbij een kind wil wonen, een kind met een lichamelijke beperking dat zelfstandig wil blijven, of een ouder echtpaar dat anticipeert op toekomstige zorg. Een mantelzorgwoning biedt in al deze gevallen nabijheid zónder het verlies van eigen voordeur en privacy, en kan na afloop van de zorgsituatie flexibel een andere bestemming krijgen.

Wat veel mensen pas later beseffen: deze woning is van zichzelf al volledig levensloopbestendig. Alles ligt gelijkvloers, er zijn geen trappen, de badkamer is drempelloos uitgevoerd en de woning is goed geïsoleerd en gemaakt van onderhoudsvrije materialen. Daardoor is het niet alleen een oplossing voor nu, maar net zo goed een huis waarin je zelf prettig oud kunt worden. Denk je vooral aan jezelf en aan later, in plaats van aan een ouder? Lees dan verder over levensloopbestendig wonen.

Het geheim van prefab is dat negentig procent van het bouwwerk al af is voordat we überhaupt bij jou aankomen. In onze eigen werkplaats worden de wanden, het dak, de installaties, de keuken en de badkamer binnen en droog samengebracht, door onze eigen mensen. Geen regendagen, geen wisselende onderaannemers, geen bouwafval op je oprit. De woning verlaat de werkplaats volledig afgewerkt, inclusief vloer, tegels en verlichting.

Ondertussen bereidt een klein team je perceel voor. Dat gebeurt meestal in één tot twee dagen en bestaat uit het plaatsen van de fundering, afhankelijk van de grondsoort zijn dat betonpoeren of schroeffunderingen, en het leggen van aansluitpunten voor water, riool, elektra en internet. Wanneer de woning arriveert, vind je een perceel dat klaar is om in ontvangst te nemen, zonder weken bouwoverlast voor jou en je buren.

Op de plaatsingsdag zelf komt de woning op een dieplader aan en wordt met een mobiele kraan in één ochtend op zijn plek gehesen. Vanaf dat moment staat er een waterdichte, geïsoleerde woning. In de dagen erna sluiten installateurs alle voorzieningen aan en regelen zij de warmtepomp in. Binnen een week wordt de woning samen met jou gecontroleerd, ontvang je de sleutels en kan je familielid intrekken.

De landelijke regeling maakt een mantelzorgwoning in veel gevallen vergunningvrij. Om daarvoor in aanmerking te komen, moet er sprake zijn van een zorgbehoefte die wordt aangetoond met een medische verklaring van een huisarts, een wijkverpleegkundige of een door de gemeente erkende zorgindicatie. De woning moet daarnaast binnen de grenzen van het Besluit omgevingsrecht blijven: maximaal 100 m² gebruiksoppervlak, plaatsing op het achtererf en een bouwhoogte die past binnen de landelijke regels voor bijbehorende bouwwerken.

Valt je project buiten die grenzen, bijvoorbeeld door een ruimer woonoppervlak, plaatsing op het voorerf of afwezigheid van een formele zorgindicatie, dan is een tijdelijke omgevingsvergunning vaak een werkbaar alternatief. Gemeenten verlenen deze meestal voor een periode van tien jaar, eventueel verlengbaar. Na afloop kan de woning blijven staan als bijgebouw, verplaatst worden naar een andere locatie of worden doorverkocht.

Wij ondersteunen je bij het hele traject. Na een eerste intake bekijken wij samen met jou welke route haalbaar is in je gemeente: vergunningvrij, kruimelgeval of tijdelijke vergunning. Waar nodig stellen wij de bouwtekeningen en onderbouwing samen en dienen wij de aanvraag voor je in. Onze ervaring met bijna elke Nederlandse gemeente voorkomt dat je voor verrassingen komt te staan.